Każdy rodzic przynajmniej raz znalazł się w takiej sytuacji, że jego dziecko nagle wpada w histerię. Kładzie się na podłodze, krzyczy, tupie, a z jego oczy płyną łzy. W takich momentach w głowie dorosłego, często pojawiają się takie myśli: „Co robię nie tak?” „Co pomyślą inni?”. Chcemy uspokoić dziecko natychmiast, dlatego mówimy: „Nie płacz”, „Nic się nie stało”. Niestety to tak nie działa. Dlaczego? Ponieważ układ nerwowy kilkuletniego dziecka dopiero się rozwija, a dziecko w trakcie wybuchu nie robi nam na złość – ono po prostu tonie w swoich emocjach i rozpaczliwie potrzebuje naszego wsparcia.
Dlaczego maluch wybucha? Mózg małego dziecko można porównać do domów w budowie. Parter (odpowiedzialny za silne, pierwotne emocje, takie jak strach czy złość) jest już w pełni urządzony i działa na najwyższych obrotach. Piętro (czyli kora mózgowa odpowiedzialna za logiczne myślenie, uspokajanie się, wyciągnie wniosków) dopiero powstaje. Gdy dziecko odczuwa silną złość lub żal, jego „piętro” zostaje całkowicie odcięte. Używanie wtedy logicznych argumentów, po prostu nie ma prawa zadziałać. Dziecko fizycznie nie jest
w stanie ich przetworzyć. Co wtedy zrobić? Gdy emocje biorą górę, jako dorośli musimy stać się dla dziecka bezpieczną przystanią, a nie drugim sztormem. Oto wskazówki, które mogą pomóc (przetrwać trudny moment):
- Zadbaj o swój spokój – dziecko jak gąbka chłonie emocje dorosłego. Jeśli odpowiesz krzykiem na krzyk, pożar tylko się rozrośnie. Weź głęboki oddech.
- Zejdź do poziomu oczu dziecka – uklęknij przy nim, Twoja postawa powinna sygnalizować: „Jestem tu, słucham cię, jesteś bezpieczny”.
- Nazwij to, co się dzieje – zamiast zaprzeczać emocjom („Nie ma co płakać”) nazwij je. Powiedz „Widzę, że jesteś bardzo zły, bo musimy już wracać z placu zabaw. Masz prawo czuć złość” (to tzw. Walidacja – dziecko czuje, że zostało usłyszane).
- Bądź obok – czasem na naukę jest za wcześnie. Wtedy trzeba po prostu przeczekać najtrudniejszy moment. Zaproponuj przytulenie, a jeśli dziecko złości się i Cię odpycha, usiądź metra dalej i powiedz: „Nie musisz się przytulać, ale jestem tutaj obok i czekam na Ciebie”.
Jak wspieramy emocje w naszym przedszkolu?
Zajęcia z psychologiem w grupie przedszkolnej mają na celu wspieranie rozwoju emocjonalnego i społecznego dzieci. Podczas spotkań dzieci uczą się rozpoznawać, nazywać
i wyrażać emocje, a także poznają sposoby radzenia sobie z nimi w codziennych sytuacjach.
Podczas zajęć dzieci rozmawiają z psychologiem o radości, smutku, złości, strachu, zazdrości i innych uczuciach, psycholog stara się pokazywać dzieciom, że każda emocja jest ważna
i ma prawo się pojawić.
Zajęcia tworzą bezpieczną przestrzeń, w której każde dziecko może zostać wysłuchane, podzielić się swoimi przeżyciami oraz otrzymać wsparcie i zrozumienie. Dzieci uczą się również empatii, akceptacji, szacunku dla innych osób, budowania relacji oraz komunikowania swoich potrzeb.
Ważnym elementem spotkań są doświadczenia i aktywności twórcze, dzięki którym przedszkolaki mogą w praktyczny i angażujący sposób poznawać świat emocji. Psycholog wykorzystuje między innymi takie pomoce jak: chmurka płaczu, wulkan złości czy lampion strachu.
Dzieci samodzielnie wykonują prace plastyczne i obserwują – uczestniczą w tworzeniu prostych eksperymentów, które pomagają im lepiej zrozumieć przeżywane uczucia, zapamiętać omawiane treści oraz odkrywać sposoby radzenia sobie z trudnymi emocjami.
Zajęcia wzbogacone są również o elementy bajkoterapii. Są wykorzystywane opowiadania
i bajki terapeutyczne, których bohaterowie przeżywają różne emocje, mierzą się
z trudnościami i poszukują rozwiązań, dzięki temu dzieci mogą utożsamiać się z postaciami, lepiej rozumieć siebie i innych oraz uczyć się konstruktywnych sposobów reagowania
w różnych sytuacjach.
Spotkania mają formę dostosowaną do wieku i potrzeb dzieci, łącząc rozmowę, zabawę, opowiadania, prace plastyczne- manualne, doświadczenia i ćwiczenia praktyczne. Ich nadrzędnym celem jest wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa, rozwijanie samoświadomości emocjonalnej oraz kształtowanie umiejętności społecznych, które pomagają dzieciom lepiej funkcjonować w grupie i budować pozytywne relacje z innymi.
W domu najlepiej o emocjach rozmawiać i uczyć się ich tylko wtedy, gdy dziecko jest spokojne, najedzone i wypoczęte. Warto wprowadzać do codziennej rutyny proste zabawy:
- Bezpieczne rozładowanie napięcia – pokaż dziecku, że złość jest potrzebna, ale nie można nikogo krzywdzić. Uczymy się tupać, gnieść (np.; ciastolinę)
- Domowy kącik spokoju – stwórzcie w pokoju miejsce z miękkimi poduszkami, ulubionymi pluszakami i książeczkami, gdzie dziecko może się legalnie „zaszyć” gdy zaczyna czuć złość.
- Bajki z przesłaniem – czytajcie razem książeczki o emocjach. Dzieci uwielbiają identyfikować się z bohaterami, którzy też czasem się boją, smucą lub złoszczą.
Pamiętajmy, naszym celem jako rodziców i pedagogów nie jest sprawienie, by dziecko nigdy nie odczuwało złości czy żalu. Naszym zadaniem jest pokazanie mu, że wszystkie emocje są dobre, a my jesteśmy obok, by pomów mu przez nie przejść.
